Free Web Hosting by Netfirms
Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

AlbKristian.com - Faqe tė Krishtera Shqiptare

Kryefaqja


 

VIII. Lutja

Lutja ėshtė elementi thelbėsor i karakterit tė krishterė qė sot po mungon nė shumicėn e besimtarėve. Njė nga arsyet pėr kėtė ėshtė se lutja keqkuptohet dhe mendohet mė shumė si kėrkim dhe marrje. Megjithatė ka edhe shumė arsye tė tjera. Ne nuk e shohim plotėsisht vlerėn e lutjes si bashkėsi me Perėndinė tonė (Isaia 43:21-22; 64:6-7; Danieli 9:13-14; Osea 7:13-14; 8:13-14).

A. Pohimi.

1. Ėshtė mėkat tė lėsh pas dore lutjen. “Sa pėr mua, mos ndodhtė kurrė qė unė tė mėkatoj kundėr Zotit duke hequr dorė nga lutjet pėr ju; pėrkundrazi, do t’ju tregoj rrugėn e mirė dhe tė drejtė” (1 Samueli 12:23).

2. Lutja ėshtė caktuar nga Perėndia. “Lypni dhe do t’ju jepet; kėrkoni dhe do tė gjeni; trokitni dhe do t’ju ēelet. Sepse kush lyp merr, kush kėrkon gjen dhe do t’i ēelet atij qė troket. A ka midis jush ndonjė njeri qė, po t’i kėrkojė i biri bukė, t’i japė njė gur? Ose po t’i kėrkojė njė peshk, t’i japė njė gjarpėr? Nė qoftė se ju, qė jeni tė kėqij, dini t’u jepni dhurata tė mira bijve tuaj, aq mė tepėr Ati juaj, qė ėshtė nė qiej, do t’u japė gjėra tė mira atyre qė ia kėrkojnė” (Mateu 7:7-11).

3. Lutja ėshtė e urdhėruar nga Perėndia. “Lutuni pa pushim” (1 Thesalonikasve 5:17). “Ngulmoni nė tė lutur, duke ndenjur zgjuar nė tė me falendėrim” (Kolosianėve 4:2).

4. Ėshtė e nevojshme tė kėrkojmė. “Nuk keni, sepse nuk kėrkoni” (Jakobi 4:2c).

B. Pėrshkrimi.

1. Abrahami lutet pėr Sodomėn (Zanafilla 18).

2. Jakobi lutet me lutjen e parė personale (Zanafilla 32:9-12). Shihni lutje tė tjera personale (Ligji i Pėrtėrirė 26:1-16; Eksodi 5:22).

3. Jozueu dhe gjyqtarėt i thėrrasin Perėndisė (Jozueu 7:6-9; Gjykatėsit 10:14).

4. Samueli lutet si njė ndėrmjetėsues (1 Samueli 7:5, 12).

5. Davidi lutet me falenderim (2 Samueli 7).

6. Besimtarėt ia hapin zemrat e tyre Perėndisė (Psalmi 42:4; 62:8).

C. Shpjegimi.

1. Katekizmi Presbiterian thotė: “Lutja ėshtė flijimi i dėshirave tona ndaj Perėndisė, pėr gjėrat e pranueshme sipas vullnetit tė Tij nė emrin e Krishtit me rrėfim tė mėkateve tona dhe pranim falenderues tė mėshirės sė Tij”.

2. Pėrkufizimi biblik.

          a. Si njė fėmijė qė shkon tek i ati. “Sepse ju nuk keni marrė njė frymė robėrie, qė tė keni pėrsėri frikė, po keni marrė frymėn e birėrisė, me anė tė sė cilės ne thėrrasim: ‘Aba, o Atė!’” (Romakėve 8:15).

          b. Si njė fėmijė qė i thėrret tė atit. “Zot, ē’don ti tė bėj unė?” (Veprat e Apostjve 9:6).

          c. Si njė fėmijė qė dėshiron tė jetė me tė atin. “Jabetsi kėrkoi ndihmėn e Perėndisė tė Izraelit, duke thėnė: ‘Oh, sikur tė mė bekoje dhe zgjeroje kufijtė e mi dhe dora jote tė ishte me mua dhe tė mė ruante nga e keqja qė tė mos vuaj!’. Dhe Perėndia i dha atė qė kishte kėrkuar” (1 Kronikave 4:10).

          d. Si njė fėmijė qė i pėrgjėrohet tė Atit. “Kur qielli do tė mbyllet dhe nuk do tė ketė mė shi sepse kanė mėkatuar kundėr teje, nė qoftė se luten duke t’u drejtuar nga ky vend, nė qoftė se lavdėrojnė emrin tėnd dhe heqin dorė nga mėkati i tyre sepse i ke dėshpėruar shumė, ti dėgjoji nga qielli, fale mėkatin e shėrbėtorėve tė tu dhe tė popullit tėnd tė Izraelit, duke u treguar rrugėn e mirė nėpėr tė cilėn duhet tė ecin, dhe dėrgo shiun mbi tokėn qė i ke dhėnė si trashėgimi popullit tėnd” (1 Mbretėrve 8:35-36).

          e. Si njė fėmijė qė kėrkon ndėrmjetėsimin e Atit. “Dhe, mbasi e mori librin, tė katėr qeniet e gjalla dhe tė njėzet e katėr pleqtė ranė pėrmbys pėrpara Qengjit, duke pasur secili njė qeste dhe disa kupa ari plot me erė tė kėndshme, tė cilat janė lutjet e shenjtorėve” (Zbulesa 5:8). Shihni gjithashtu Zbulesa 8:34.

          f. Si njė fėmijė qė pret nė heshtje pėrpara Perėndisė. “O Zot, ti dėgjon dėshirėn e njerėzve tė pėrulur; ti e fortėson zemrėn e tyre, veshėt e tu janė tė vėmendshėm” (Psalmi 10:17).

3. Pėrvoja njerėzore. Me kėtė kuptojmė qė shenjtorėt e Perėndisė i kanė gjetur kėto tė vėrteta nėpėrmjet lutjes.

          a. Ėshtė njė mendje pėrvėluese e vendosur nė Perėndinė.

          b. Ėshtė njė luftė (Kolosianėve 4:12).

          c. Ėshtė njė punė e zellshme.

D. Nxitja.

1. Dėshmia e mjaftueshme e tė krishterėve vėrteton qė Perėndia i pėrgjigjet lutjes.

2. Tėrėsia e frazave nė Shkrime: kushdo, ēfarėdo, kudo.

3. Pasuria e premtimeve nga Perėndia pėr besimtarėt qė luten.

4. Besimi i hyrjes nėpėrmjet Jezus Krishtit. “Duke pasur, pra, o vėllezėr, liri tė plotė pėr tė hyrė nė shenjtėrore me anė tė gjakut tė Jezusit, me anė tė njė udhe tė re dhe tė gjallė qė ai pėruroi pėr ne me anė tė velit, domethėnė tė mishit tė tij, edhe duke pasur njė kryeprift mbi shtėpinė e Perėndisė, le t’i afrohemi me zemėr tė vėrtetė, me siguri tė plotė besimi, duke i pasur zemrat tona tė lara prej ndėrgjegjės sė ligė dhe trupin tė larė me ujė tė kulluar” (Hebrenjve 10:19-22).

5. Siguria e ndihmės nga Fryma e Shenjtė. “Kėshtu, pra, edhe Fryma na ndihmon nė dobėsitė tona, sepse ne nuk dimė ēfarė tė kėrkojmė nė lutjet tona, sikurse duhet; por vetė Fryma ndėrhyn pėr ne me psherėtima tė patregueshme” (Romakėve 8:26).

6. Zbulesa e Perėndisė me anė tė Krishtit. “Askush s’e pa Perėndinė kurrė; i vetėmlinduri Bir, qė ėshtė nė gjirin e t’Et, ėshtė ai qė e ka bėrė tė njohur” (Gjoni 1:18).

7. Pasuria e pakufi e hirit nė Krishtin. “Dhe Perėndia im do tė plotėsojė tė gjitha nevojat tuaja sipas pasurisė sė tij nė lavdi, nė Jezus Krishtin” (Filipianėve 4:19).

8. Mundėsia e pakufizuar e besimit. “Dhe Jezusi i tha: ‘Nėse ti mund tė besosh, ēdo gjė ėshtė e mundshme pėr atė qė beson’” (Marku 9:23).

9. Aftėsia e plotė e Perėndisė. “Tani atij qė, sipas fuqisė qė vepron nė ne, mund tė bėjė jashtė mase mė tepėr nga sa kėrkojmė ose mendojmė” (Efesianėve 3:20).

E. Ilustrimi.

1. Abrahami duke ndėrmjetėsuar pėr Sodomėn (Zanafilla 18:22-23; 19:29).

2. Lutja e shėrbėtorit tė Abrahamit (Zanfilla 24:12).

3. Lutja personale e Jakobit (Zanafilla 32:9-12).

4. Ndėryrja e Moisiut pėr Izraelin (Eksodi 32:11-14, 30-34; Numrat 14:11-21).

5. Samueli duke ndėrmjetėsuar pėr mbretin dhe njerėzit (1 Samueli 12:6-25).

6. Elija duke u lutur pėr zjarr dhe ujė (1 Mbretėrve 18:25-41; Jakobi 5:17,18).

7. Lutja e Nehemias pėr Jeruzalemin (Nehemia 2:4).

8. Lutja e Jozueut pėr mendjemprehtėsi (Jozueu 7:7-9).

9. Lujta e Samsonit pėr ripėrtėritje tė fuqisė (Gjyqtarėt 16:28).

10. Lutja e Anės pėr njė fėmijė (1 Samueli 1:10-11).

11. Lutja e Davidit pėr pendesė (Psalmi 51).

12. Lutja e Solomonit pėr menēuri (1 Mbretėrve 3:5-9).

13. Lutja e pėrkushtimit tė Solomonit (1 Mbret. 8:25-53).

14. Lutja e Jonės pėr ēlirim (Jona 2).

15. Lutja e Habakukut pėr lavdėrim (Habakuku 3).

16. Ndėrhyrja e Palit pėr shenjtorėt (Efesianėve 1:15-23; 3:14-21; Kolosianėve 1:9-14).

17. Lutja e keqbėrėsit pėr falje (Luka 23:42-43).

18. Lutja e nėnshtrimit tė Stefanit (Veprat 7:59-60).

19. Lutja e Zotit Jezus pėr fuqi (Mateu 26:27-46).

20. Lutja e fundit e Biblės (Zbulesa 22:20).

F. Rregullimi.

1. Pozicioni i trupit. Ka shumė supozime nė lidhje me pozicionin e trupit nė lutje. Disa mbahen fort qė lutja nuk ėshtė lutje nėse njeriu nuk ėshtė nė gjunjėt e tij, duke besuar qė ėshtė blasfemuese tė lutesh kur ecėn. Sipas Shkrimeve tė mėposhtme nuk ka asnjė rregull tė dhėnė pėr pozicionin e trupit nė lutje.

          a. Krishti me fytyrėn e Tij pėrtokė. “Dhe, si shkoi pak pėrpara, ra me fytyrė pėr tokė dhe lutej duke thėnė: ‘Ati im, nė qoftė se ėshtė e mundur, largoje prej meje kėtė kupė; megjithatė, jo si dua unė, por si do ti’” (Mateu 26:39).

          b. Solomoni nė gjunjėt e Tij. “Kur Salomoni mbaroi sė drejtuari Zotit tėrė kėtė lutje dhe kėrkesė, ai u ngrit para altarit tė Zotit ku ishte gjunjėzuar me duart e shtrira nė drejtim tė qiellit” (1 Mbretėrve 8:54).

          c. Pjetri nė ujė. “O Zot, shpėtomė!” (Mateu 14:30c).

          d. Vjedhėsi nė kryq. “Zot, kujtohu pėr mua kur tė vish nė mbretėrinė tėnde” (Luka 23:42).

          e. Elija me fytyrė mes gjunjėve tė tij. “Kėshtu Ashabi u ngjit pėr tė ngrėnė dhe pėr tė pirė; por Elia u ngjit nė majė tė Karmelt, u pėrkul deri nė tokė dhe vuri fytyrėn midis gjunjėve” (1 Mbretėrve 18:42).

          f. Davidi nė krevatin e tij. “Unė jam sfilitur duke psherėtirė; ēdo natė e lag shtratin me vajin tim dhe bėj qė tė rrjedhin lotė mbi shtrojen time” (Psalmi 6:6).

2. Koha pėr lutje. Shumė poema janė shkruar duke sugjeruar kohėn e lutjes. Dimė qė njė i krishterė duhet tė zgjedhė njė kohė sa mė tė pėrshtatshme qė tė jetė vetėm me Zotin. Megjithatė edhe kėtu nuk ka ndonjė rregull tė prerė. Vini re shembujt e mėposhtėm:

          a. Danieli: tre herė nė ditė. “Kur Danieli mėsoi qė dokumenti ishte nėnshkruar, hyri nė shtėpinė e vet. Pastaj nė dhomėn e tij tė sipėrme, me dritaret e saj tė hapura nė drejtim tė Jeruzalemit, tri herė nė ditė gjunjėzohej, lutej dhe falenderonte Perėndinė e tij, siē e bėnte zakonisht mė parė” (Danieli 6:10).

          b. Krishti: herėt nė mėngjes. “Pastaj, tė nesėrmen nė mėngjes, kur ende ishte shumė errėt, Jezusi u ngrit, doli dhe shkoi nė njė vend tė vetmuar dhe atje u lut” (Marku 1:35).

          c. Pjetri dhe Gjoni: ora e lutjes (3.00 pas dreke). “Por Pjetri dhe Gjoni po ngjiteshin bashkė pėr nė tempull, rreth orės sė nėntė, nė orėn e lutjes” (Veprat 3:1).

3. Vendi i lutjes. Ku ėshtė vendi qė Perėndia e takon njeriun sot? Zoti Jezus tha: “O grua, mė beso: vjen ora qė as mbi kėtė mal as nė Jeruzalem nuk do tė adhuroni Atin … Por vjen ora, madje ajo ka ardhur, qė adhuruesit e vėrtetė ta adhurojnė Atin nė frymė dhe nė tė vėrtetėn, sepse tė tillė janė adhuruesit qė kėrkon Ati” (Gjoni 4:21, 23). Edhe kėtu, gjithashtu ne shohim qė nuk ka ndonjė vend tė pėrcaktuar.

          a. Krishti nė kopėsht. “Atėherė Jezusi shkoi bashkė me ta nė njė vend, qė quhej Gjetsemani, dhe u tha dishepujve: ‘Uluni kėtu, ndėrsa unė po shkoj aty tė lutem’” (Mateu 26:36).

          b. Krishti mbi bar. “Atėherė i urdhėroi qė turmat tė ulen mbi bar; pastaj i mori pesė bukėt dhe dy peshqit dhe, pasi i ēoi sytė drejt qiellit, i bekoi; i ndau bukėt dhe ua dha dishepujve, dhe dishepujt turmave” (Mateu 14:19).

          c. Krishti mbi njė mal. “Nė ato ditė ndodhi qė ai shkoi nė mal pėr t’u lutur dhe e kaloi natėn duke iu lutur Perėndisė” (Luka 6:12).

          d. Pali nė njė stuhi nė anije (Veprat 27). Ku ėshtė vendi qė i krishteri duhet tė lutet? Krishti tha: “Por ti, kur lutesh, futu nė dhomėzėn tėnde, mbylle derėn dhe lutju Atit tėnd nė fshehtėsi; dhe Ati yt, qė shikon nė fshehtėsi, do tė ta shpėrblejė publikisht” (Mateu 6:6). Ku ėshtė dhoma dhe si mundet njėri ta mbyllė derėn? Dhomėza ėshtė kudo qė besimtari mund ta veēojė veten nga bota e jashtme. Mund tė jetė nė njė autobus, duke ecur nė rrugė, ose mund tė jetė edhe nė njė dhomė tė mbyllur. Ėshtė njė vend ku ai dhe Perėndia janė vetėm sė bashku.

G. Kushtet.

Ēfarė do tė duhej qė lutjet tona tė merrnin pėrgjigje? I krishteri ėshtė njeriu qė kėrkon pėr tė marrė. Pėrgjigjen pėr lutjet na e japin tė vėrtetat e mėposhtme:

1. Besimi. “Edhe pa besim ėshtė e pamundur t’i pėlqesh Atij, sepse ai qė i afrohet Perėndisė duhet tė besojė se Perėndia ėshtė, dhe se ėshtė shpėrblenjėsi i atyre qė e kėrkojnė atė” (Hebrenjve 11:6). “Prandaj po ju them: Tė gjitha ato qė ju kėrkoni duke lutur, besoni se do t’i merrni dhe ju do t’i merrni” (Marku 11:24).

2. Intensiteti. “Prandaj po ju them: Lypni dhe do t’ju jepet; kėrkoni dhe do tė gjeni; trokitni dhe do t’ju hapet” (Luka 11:9). Lyp: Mateu 7:7; kėrko: Jakobi 5:17; trokit: Veprat 12:5.

3. Pėrcaktueshmėria. “Nė qoftė se ju, qė jeni tė kėqij, dini t’u jepni dhurata tė mira bijve tuaj, aq mė tepėr Ati juaj, qė ėshtė nė qiej, do t’u japė gjėra tė mira atyre qė ia kėrkojnė” (Mateu 7:11).

4. Kėmbėngulja. “Ngulmoni nė tė lutur, duke ndenjur zgjuar nė tė me falenderim” (Kolosianėve 4:2). Shihni gjithashtu Luka 18:1-8.

5. Nėnshtrimi. “Kjo ėshtė siguria qė kemi pėrpara tij: nėse kėrkojmė diēka sipas vullnetit tė tij, ai na e plotėson. Dhe nėse dimė se ai na i plotėson tė gjitha ato qė i kėrkojmė, ne dimė se i kemi ato qė i kėrkuam atij” (1 Gjoni 5:14-15). Kur kėrkojmė sipas vullnetit tė Tij, atėherė dy janė marrė vesh, duke siguruar kėshtu qė lutja do tė pėrgjigjet. “Po ju them gjithashtu se, nė qoftė se dy prej jush bien nė ujdi mbi tokė tė kėrkojnė ēfarėdo gjėje, kjo do t’u jepet atyre nga Ati im qė ėshtė nė qiej” (Mateu 18:19).

H. Kufizimet.

1. Nėpėrmjet pėrdhosjes frymėrore. Kjo ėshtė e ilustruar mė sė miri nė jetėn e Esaut. Pali na urdhėron tė shohim me zell “se mos ndodhet ndonjė kurvar ose profan, si Esau, i cili pėr njė gjellė shiti tė drejtėn e tij tė parėbirnisė. Sepse e dini se, mė pas, kur ai deshi tė trashėgojė bekimin, iu refuzua, ndonėse e kėrkoi me lot, sepse nuk gjeti vend pendimi” (Hebrenjve 12:16-17). Esau i dha bekimet qė shkuan me parėbirninė. Ajo qė ai shiti, iku pėrgjithmonė. Nė jetėn e krishterė, ditėt e humbura dhe mundėsitė e humbura largohen. E djeshmja ka ikur pėrgjithmonė.

2. Nėpėrmjet ndėshkimit gjyqėsor. “Prandaj folu dhe u thuaj atyre: Kėshtu thotė Zoti, Zoti: Cilido qoftė nga shtėpia e Izraelit qė i ngre idhujt e tij nė zemrėn e tij dhe vė para vetes pengesėn qė e bėn tė bjerė nė paudhėsi dhe pastaj vjen te profeti, do t’i pėrgjigjem unė, Zoti, lidhur me kėtė, sipas morisė sė idhujve tė tij” (Ezekieli 14:4). Shihni gjithashtu Ligji i Pėrtėrirė 3:25-27 dhe Jeremia 15:1.

3. Nėpėrmjet mungesės sė veprimit. “Pastaj Zoti i tha Moisiut: ‘Pse mė bėrtet mua? U thuaj bijve tė Izraelit tė shkojnė pėrpara’” (Eksodi 14:15). Sigurisht, ka njė kohė “pėr tė ndaluar dhe pėr tė parė shpėtimin e Zotit”, por ėshtė gjithashtu njė kohė pėr tė shkuar pėrpara.

4. Nėpėrmjet mungesės sė ēiltėrsisė. “Dhe kur ti lutesh, mos u bėj si hipokritėt, sepse atyre u pėlqen tė luten nė kėmbė nė sinagoga dhe nė sheshet e rrugėve, nė mėnyrė qė njerėzit t’i shohin; nė tė vėrtetė ju them se ata tashmė e kanė marrė shpėrblimin e tyre” (Mateu 6:5).

5. Nėpėrmjet motiveve tė mishit (trupit). “Ju kėrkoni dhe nuk merrni, sepse kėrkoni keqas qė tė shpenzoni pėr kėnaqėsitė tuaja” (Jakobi 4:3).

6. Nėpėrmjet mosbesimit. “Por le ta kėrkojė me besim, pa dyshuar, sepse ai qė dyshon i ngjan valės sė detit, tė cilėn e ngre dhe e pėrplas era. Dhe ky njeri tė mos pandehė se do tė marrė diēka nga Zoti” (Jakobi 1:6-7).

7. Nėpėrmjet mėkatit tė fshehur. “Po tė kisha ruajtur tė keqen nė zemrėn time, Zoti nuk do tė mė kishte dėgjuar” (Psalmi 66:18).

8. Kur nuk kėrkojmė. “Por nuk keni, sepse nuk kėrkoni” (Jakobi 4:2c). Disa shohin kontradiktė mes vargut tė mėsipėrm dhe Mateu 6:8: “Mos u bėni, pra, si ata, sepse Ati juaj i di gjėrat pėr tė cilat keni nevojė, para se ju t’i kėrkoni”. Ata arsyetojnė qė, nėse Ati e di pėr ēfarė kemi nevojė, pse duhet tė lutemi? Kjo e ka lėnduar jetėn e lutjes tė shumė tė krishterėve, ēka nuk duhet tė ndodhė. Ėshtė e vėrtetė qė Ati ynė di ēdo gjė pėr tė cilėn kemi nevojė. Nėse Ai nuk do t’i dinte, nuk mund tė ishte Perėndi. Megjithatė njohuria e Tij nuk ėshtė njė garanci qė ne do tė kemi gjėrat e nevojshme: “nuk keni sepse nuk kėrkoni”. Po, Ati e di pėr ēfarė kemi nevojė, por ne duhet tė lutemi. Megjithėkėtė, jemi paralajmėruar qė nuk mund ta mashtrojmė Perėndinė dhe tė kėrkojmė gjėra pėr tė cilat nuk kemi nevojė.

I. Ndėrmjetėsimi.

“Nė fakt njė ėshtė Perėndia dhe njė i vetėm ėshtė ndėrmjetėsi midis Perėndisė dhe njerėzve: Krishti Jezus njeri” (1 Timoteu 2:5). “Nė tė cilin kemi lirinė dhe hyrjen te Perėndia nė mirėbesimin nėpėrmjet besimit nė tė” (Efesianėve 3:12). Shihni gjithashtu Gjoni 16:24-26. “Sepse pėrmes tij qė tė dy kemi hyrje tek Ati nėpėr njė Frymė tė vetme” (Efesianėve 2:18). Kjo ėshtė formula biblike pėr paraqitjen e lutjeve: drejtuar Atit, nėpėrmjet Birit, me anė tė Frymės.

Lutjet duhet tė pėrmbajnė:

1. Adhurim.

2. Falenderim.

3. Rrėfim.

4. Kėrkesa.

5. Ndėrhyrje.


Kthehu tek faqja: Doktrinat e Biblės

pixelburg.gif (801 bytes)

Copyright © 2002  AlbKristian.com - Faqe tė Krishtera Shqiptare
Njė Projekt i Shėrbesės 'Shqiptarėt pėr Krishtin'.